محتوای نهج البلاغه3؛ حکمت ها

نگاه اجمالی بر محتوای نهج البلاغه

حکمت‌ها

آخرین بخش نهج‌البلاغه  به حکمت‌ها و کلمات قصار اختصاص دارد. حکمت‌های نهج‌البلاغه دربرگیرندة مفاهیم اخلاقی، دینی، فرهنگی و اجتماعی را در قالبی زیبا و بدیع است. حکمت‌ها هم از لحاظ تمثیل و شیوة گفتار و هم از لحاظ محتوا و مفهوم در اوج است. حکمت‌های نهج‌البلاغه به مسائل مبتلابه افراد و جامعه پرداخته‌است. به‌عنوان نمونه به چند کلام از آن حضرت اشاره می‌کنیم:

  • خَالِطُوا النَّاسَ مُخَالَطَةً إِنْ مُتُّمْ مَعَهَا بَكَوْا عَلَيْكُمْ وَ إِنْ عِشْتُمْ حَنُّوا إِلَيْكُم‏؛ با مردم به‌گونه‏اى بياميزيد، كه اگر بميريد، بر شما بگريند و اگر بمانيد با شما دوستى كنند (حکمت9).
  • إِذَا قَدَرْتَ عَلَى عَدُوِّكَ فَاجْعَلِ الْعَفْوَ عَنْهُ شُكْراً لِلْقُدْرَةِ عَلَيْه‏؛ چون بر دشمن ظفر يافتى، عفو و گذشت را شكرانه پيروزيت قرار ده. (حکمت10)
  • إِذَا وَصَلَتْ إِلَيْكُمْ أَطْرَافُ النِّعَمِ فَلَا تُنَفِّرُوا أَقْصَاهَا بِقِلَّةِ الشُّكْرِ؛ چون سرآغاز نعمت به شما رسد با كم سپاسى دنباله آن را نبريد. (حکمت12)
  • وَ الْفُرْصَةُ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ فَانْتَهِزُوا فُرَصَ الْخَيْرِ؛ فرصت‌ها چون ابر در گذر است، پس از فرصت‌هاى خير بهره‏ور گرديد. (حکمت20).
  • إِنَّ الطَّمَعَ مُورِدٌ غَيْرُ مُصْدِرٍ وَ ضَامِنٌ غَيْرُ وَفِيٍّ طمع، آدمى را بر لب آب آورَد ولى تشنه برگردانَد، ضمانت كند امّا وفا نكند. (حکمت267)
  • مَنْ كَتَمَ سِرَّهُ كَانَتِ الْخِيَرَةُ بِيَدِه هر كه راز خود نهان دارد، اختيار آن همواره به دست او باشد. (حکمت153)
  • صَدْرُ الْعَاقِلِ صُنْدُوقُ سِرِّهِ وَ الْبَشَاشَةُ حِبَالَةُ الْمَوَدَّة وَ الِاحْتِمَالُ قَبْرُ الْعُيُوبِ وَ رُوِيَ أَنَّه سينه دانا گنجينه رازها، و خوشرويى كمند دوستى‏ها، و بردبارى نهان جاى زشتى‏هاست. (حکمت5)
  • إِنَّ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةَ عَدُوَّانِ مُتَفَاوِتَانِ وَ سَبِيلَانِ مُخْتَلِفَانِ فَمَنْ أَحَبَّ الدُّنْيَا وَ تَوَلَّاهَا أَبْغَضَ الْآخِرَةَ وَ عَادَاهَا وَ هُمَا بِمَنْزِلَةِ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ مَاشٍ بَيْنَهُمَا كُلَّمَا قَرُبَ مِنْ وَاحِدٍ بَعُدَ مِنَ الْآخَرِ وَ هُمَا بَعْدُ ضَرَّتَانِ؛ دنيا و آخرت دو دشمن متفاوت و دو راه گوناگونند، پس كسى كه دنيا را دوست بدارد و بدان دل بندد، آخرت را دشمن دارد و از آن بدش آيد. و آن دو چونان خاور و باخترند، و آن كه بين آن دو جهت حركت كند به هر يك نزديك شود از ديگرى دور گردد، و اين دو چون دو همسر يك شوهرند. (حکمت100)
  • تَوَقَّوُا الْبَرْدَ فِي أَوَّلِهِ وَ تَلَقَّوْهُ فِي آخِرِهِ فَإِنَّهُ يَفْعَلُ فِي الْأَبْدَانِ كَفِعْلِهِ فِي الْأَشْجَارِ أَوَّلُهُ يُحْرِقُ وَ آخِرُهُ يُورِقُ در آغاز سرما خود را از آن بپاييد و در پايان، پذيرايش باشيد، زيرا آن‌چه با درختان كند با شما نيز انجام دهد كه آغاز آن مى‏سوزاند و پايان آن مى‏روياند. (حکمت128).
  • مَنْ لَمْ يُنْجِهِ الصَّبْرُ أَهْلَكَهُ الْجَزَع؛ آن كه پذيراى صبر نباشد بى‏تابى هلاكش سازد. 180
1 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به بحث بپیوندید؟
در صورت تمایل از راهنمایی رایگان ما استفاده کنید!!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به معادله امنیتی پاسخ دهید *